ji
en waarvan het gebruik door de ontwikkeling der luchtscheepvaart in
de laatste jaren sterk is toegenomen.
De productie van lichtgas geschiedt door de steenkolen te verhitten in
retorten, waarna het verkregen ruwe gas gezuiverd wordt door afkoeling
loor middel van lucht of water. Het gas bevat daarna nog in hoofdzaak
als verontreiniging ammoniumverbindingen, cyaanverbindingen, zwavel.
waterstof en andere zwavelverbindingen. Deze worden verwijderd door
wasschen met water in ijzeren torens of roteerende wasschers en door
zuivering in kisten, gevuld met ijzeraarde (moerasijzererts, zie blz. 24).
Het gezuiverde gas wordt vervolgens in gashouders bewaard, om van
daaruit naar de verbruikers geleid te worden.
De cokes, die bij de {abricage van het lichtgas worden gewonnen,
dienen in de eerste plaats om de retortenovens te verhitten, maar slechts
22 à 30 pCt. van de uit de steenkolen verkregen cokes worden hiervoor
gebruikt. De rest wordt verkocht en dient hoofdzakelijk voor huishoudeijk
gebruik.
Een belangrijk nevenproduct van de gasfabricage is ook de teer, die
niet alleen ruw wordt gebruikt om hout en ijzer van eene beschuttende
laag te voorzien, maar ook de grondstoffen levert voor de bereiding van
tunstmatige kleurstoffen, Pharmaceutische Dreparaten en ontploffingsmiddelen.
De teer wordt door gefractioneerde distillatie in verscheidene
oroducten gescheiden, die dan elk voor zich, zoo noodig, aan eene verdere
scheiding worden onderworpen. Dit geschiedt in de koolteerdistilleerderijen
zie onder „Koolteerproducten’” in dit hoofdstuk), waaraan de gasfabrieken,
evenals aan de fabrieken van asphaltdakbedekkingen (zie ook hoofd:
stuk IV op blads. 188), haar koolteer verkoopen.
Het derde bijproduct der gastabricage is het gas- of ammoniakwater,
Dit wordt in natura verkocht of verwerkt, in hoofdzaak tot ammonium:
mlfaat (zwavelzure ammoniak) of andere ammoniumzouten. Enkele
‘abrieken verwerken het tot geconcentreerd ammoniakwater ot tot
ammonia liquide (salmiakgeest).
De afgewerkte jzeraarde, het vierde bijproduct, dat behalve zwavel.
verbindingen ook cyaanverbindingen bevat, levert de zg. bloedloogzouten
ferrocyaankalium en ferroeyaannatrium), welke voor verschillende
loeleinden dienen en bepaaldelijk, vooral in Duitschland en Groot-Britannië,
en hier te lande in eene chemische fabriek te Roermon d.
verwerkt worden tot Berlijnsch blauw en cyaankalium.
Gasindustrie.
Het gebruik van gas tot verlichting is in den loop der 18e eeuw uitgevonden;
eenige beteekenis voor practische doeleinden verkreeg het eerst
tegen het einde dier eeuw, voornamelijk door de onderzoekingen van den
Nederlander Jan Preter MINCKELERS (1783), voor wien in zijne geboorteplaats
Maastricht een standbeeld is opgericht, den Engelschman
WILLIAM MURDOCH (1792) en den Franschman Puriippg LeBon (1799):