L1O
boekdrukkerijen eene reeks van kostbare en uitgebreide werken,
De Nederlandsche boekhandel verzond de voortbrengselen der Nederlandsche
drukpers naar alle oorden der wereld en verkreeg daarmede
aanzienlijke winsten. De beroemdheid der Nederlandsche drukkerijen en
de vrijheid, welke de boekhandel hier genoot, hadden ten gevolge, dat de
vermaardste Europeesche geleerden en schrijvers hier hun werken het
icht deden zien, terwijl het debiet dikwijls zoo aanzienlijk was, dat
zeheele, zeer groote oplagen van in ons vaderland gedrukte werken naar
1et buitenland werden verkocht.
Zoo namen ook de Nederlandsche boekdrukkunst en boekhandel
m onze gouden eeuw een eersten rang in. Dit tijdperk van
jloei heeft geduurd tot op het laatst der 18e eeuw. Omstreeks
1780 begonnen het boekdrukkersbedrijf en de boekhandel te kwijnen.
Toen korten tijd daarop ons land werd blootgesteld aan den druk
van vreemde overheersching, ondervonden beide bedrijven in hooge
mate den verlammenden invloed daarvan. De meest belemmerende
wetten en reglementen aangaande de boekdrukkerij en den boekhandel
werden in deze gewesten ingevoerd. Met de afschudding van het vreemde
juk werd echter in 1813 ook de drukpers weer vrijgemaakt, hetgeen
spoedig eene herleving van boekdrukkerij en boekhandel ten gevolge had.
Van dien tijd af hebben beide zich hier te lande — evenals trouwens
elders — gestadig ontwikkeld, hetgeen vooral te danken is aan de groote
vorderingen, welke de techniek in den loop der 19e eeuw gemaakt heeft.
Meer dan drie en eene halve eeuw was het boekdrukkersvak op bijna
dezelfde wijze beoefend. Onderging het uiterlijk der boeken en andere
drukwerken in den loop der eeuwen vele veranderingen, noch in het
gieten der letters, noch in het zetten en evenmin in het drukken waren
velangrijke wijzigingen of verbeteringen gekomen. De eenige uitvinding
van gewicht op het gebied der boekdrukkunst, die vóór de 19e eeuw plaats
nad, was die der stereotypie, het drukken van gegoten vormen, namelijk
aÎgietsels van de oorspronkelijke gezette lettervormen. Deze methode werd
voor het eerst toegepast in 1701 door den Lutherschen predikant JOHANNES
MüÜLLER te Leiden. Er werd toen weinig notitie van dit feit genomen;
eerst een later onderzoek heeft het meer bekend doen worden. Toen
aamelijk DipoT te Parijs in 1795 met de gestereotypeerde logarithmen-‘fel
van CALLET voor den dag kwam en deze manier van drukken als
eene nieuwe, van hem uitgegane vinding bekend maakte, bleek het, dat
bijna 94 jaren vioeger een Hollandsche bijbel met gegoten vormen gedrukt
was. De platen benevens een afdruk zijn thans nog in het bezit
ener groote uitgeverstirma te Leiden, welke de voorzetting is van de
oude boekdrukkerszaak der familie LucaTuMaNs, die in 1850 ma een
bestaan van 177 jaren werd opgeheven.
Eerst de eeuw van stoom en electriciteit heeft ook op het gebied der
boekdrukkunst verschillende groote veranderingen gebracht en dit vak