72
industrie toepassing vonden. Enkele der kleine, primitieve raffinaderijen
werden omstreeks 1830, toen zich — zooals reeds bij de bespreking van
len suikerhandel werd gezegd — eene betere toekomst voor de suikerindustrie
opende, van stoomvermogen voorzien. Hiermede was de stoot
gegeven tot uitbreiding dezer industrie, maar niet, gelijk voorheen, in den
zin van vermeerdering in aantal der fabrieken, maar in de richting van
rergrooting der bestaande. Bij de toepassing vanden stoom toch bleken
le fabrieksonkosten per eenheid te verwerken suiker te verminderen,
naarmate het bedrijf werd uitgebreid; daardoor openbaarde zich een voortdurend
streven naar vermeerdering der productie, die leidde tot het
samengaan van kapitalen en tot het samensmelten van verschillende
<leine inrichtingen tot enkele groote centrale fabrieken. Deze, ruim voedsel
vindend, eerst in de steeds overvloediger toestroomende koloniale
suiker, daarna in die der beetwortelsuikerfabrieken, maakten weldra alle
concurrentie voor de kleine fabrieken onmogelijk, waardoor deze de eene
aa de andere van het tooneel verdwenen. Bij menigte werden zij verkocht
om de gebouwen tot eene andere bestemming te doen overgaan.
Enkele gingen echter in grootere stoomraffinaderijen over. Dit proces, in
de dertiger jaren begonnen, zette zich in de tweede helft der 19e eeuw
voort. Omstreeks 1861 waren er te Amsterdam nog slechts 7 raffinaderijen,
die zonder stoom werkten en weldra moesten ook deze den. strijd
opgeven. Na 1870 traden groote naamlooze vennootschappen in de
plaats van de vroegere rafïnadeurs. De concentratie in het bedrijf deed
zich steeds meer waarnemen, gepaard met eene gestadige toeneming der
productie en eene verhooging van het rendement aan gekristalliseerde
suiker, waartoe de nieuwere toepassingen van schei- en natuurkunde en
de fiscale wetgeving, die eene ruime accijnswinst toeliet door hetgeen het
leitelijk verkregen rendement het door de wet aangenomene te boven
zing, het hare bijdroegen.
In het volgend staatje vindt men een overzicht van het aantal suikerraffinaderijen,
sinds 1885 in ons land in werking.
SUIKERRAFFINADERIJEN IN NEDERLAND.
Provinciën. ! 1885, !
Noord-Brabant. .
Zuid-Holland . .
Noord-Holland.
Friesland. . . .
groningen . .,
>
Totaal
)
1890. ' 1805,
16)
1
‘900.
1905
Ll 1 | 79
1940,
)
5
)