41
net een enkel woord werd gezegd, heeft deze een machtigen invloed uitgeoefend
op de ontwikkeling van den boekhandel. In de eerste tijden na
de uitvinding en verspreiding der boekdrukkunst “waren de bedrijven van
lettergieter, drukker, binder, uitgever en boekverkooper, zooals. gezegd, als
regel in één persoon vereenigd. Ook waren er geleerden, die zelf hun eigen
werk op eigen drukkerijen drukten.
In de 15e en 16e eeuw droegen de drukkers en uitgevers den verkoop
uiten hunne woonplaatsen op aan marskramers, colporteurs, een soort
van reizende kooplieden, die, onder andere koopwaren, ook boek- en drukwerken
meenamen en deze ten verkoop uitstalden in - de verschillende
plaatsen waar Zij doortrokken, niet zelden ook 1n het buitenland op
„laatsen, waar eene mis of jaarmarkt gehouden werd. Deze colporteurs
werden al meer en meer mannen van gewicht, daar zij overal in aanraking
kwamen met geleerden en kennis kregen van allerlei boekverzamelingen
in kloosters en academies, zoodat zij gaandeweg voor dit of dat boek
heel Europa door liefhebbers wisten te vinden. Daar het Latijn onder
len ontwikkelden stand de algemeen gangbare taal was, had men voor
Let boekendebiet een ruim, door geen grenzen afgebakend. terrein.
Zoo breidde zich dan ook het debiet van boeken langzamerhand in alle
anden uit; maar bij de geringe kennis, die men van de hier en elders verschijnende
werken kon dragen, werd het al meer en meer noodig, da5
de uitgevers persoonlijk met elkander in aanraking kwamen, om hunne
waren te bespreken, over en weer te ruilen, te verkoopen en in te koopen,
en met den opgedanen voorraad naar hun eigen land terug te keeren,
ten einde dien daar aan gegadigden van de hand te doen. Hierdoor werden
na verloop van tijd de colporteurs voor een deel vervangen door de uitgevers
zelf, die daartoe bij voorkeur de missen te Frankfort, Leipzig,
Neurenberg, Augsburg, Bazel, Parijs, Antwerpen e.a. bezochten, Van
al deze missen kwam die te Frankfort in hoofdzaak voor den Nederlandschen
boekhandel in aanmerking. De ontmoeting van deze boekdruk-‘ers
uit verschillende landen gaf van zelf aanleiding tot eene spoediger
an ruimere uitbreiding van den boekhandel in het algemeen.
Naarmate het debiet toenam, vermeerderde ook de voorraad, en naar
gelang het aantal boeken grooter werd, breidde ook de kring van koopers
en lezers zich uit; zoo werd hef allengs eene behoefte, dat niet alleen in
de hoofdplaatsen, maar evenzeer in de kleinere steden personen zich uitsluitend
gingen bezig houden met het verzamelen en verkrijgbaar stellen
van boeken. Eerst nu ontstond er dus eene scheiding tusschen drukker
’n uitgever eenerzijds, en den boekhandelaar anderzijds.
Toen het bleek, dat de zelfstandige boekhandelaren met voordeel zaken
zonden doen, brachten hunne belangen al spoedig mede, om in ‘goede,
vollegiale verstandhouding met elkander te verkeeren. Op dat oogenblik
voch was de verkoop van boeken even vrij en ongebonden’ als die van
iedere andere koovwaar: men kocht bij den drukker of uitgever ziine