Full text : Beschrijving van handel en nijverheid in Nederland (2)

155

De lederbereiding is, evenals elders, ook hier te lande een der oudste
takken van industrie, waarschijnlijk hier reeds in zeer primitieven vorm
door de Romeinen beoefend, die het gebruik der huiden deartoe van de
Egyptenaren en Israëlieten hadden geleerd.
Tn bet begin der 19° eeuw had deze industrie reeds eene vrij aanzienlijke
beteekenis. Zoo vond men in 1819 hier te lande 748 leerlooierijen met
1269 werkkrachten daaraan verbonden. De leerlooierijen werden, evenals
hans nog, voornamelijk in Noord-Brabant gevonden.
Tot in de tweede belft der 19° eeuw was het leerlooiersbedrijf hier
grootendeels klein-industrie, zoodat bij elke onderneming slechts enkele
werklieden betrokken waren en op beperkte schaal werd geproduceerd.
Daardoor was het aental leerlooierijen talrijk en waren zij over alle
gewesten. verbreid.
Toch had men zich in enkele streken meer bepaald op de leerlooierij
toegelegd, in het bijzonder daar, waar men beschikte over zuiver water
en goedkoop eikenschors kon krijgen.
Kaart VI van den bij deze Beschrijving behoorenden Economischen Atlas
wijst de verbreiding in 1858 aan en doet uitkomen, dat Noord-Brabant
bovenal een gebied van leerlooierij was, terwijl ook Groningen, het oosten
van Gelderland en Limburg vele looierijen telden. In het geheel trof men
in 1858 in Nederland 919 leerlooierijen aan, waarvan 649 met 1670 arbei
ders werkten. In 1874 werden in de gemeenteverslagen 994 leerlooierijen
opgegeven, waarvan meer den de helft (579) in Noord-Brabant voorkwamen;
 vervolgens 126 in Groningen; verder 85 in Gelderland, 45 in
Zuid-Holland, 69 in Limburg, 18 in Noord-Holland, 23 in Friesland.
90 in Overijsel, 14 in Zeeland, 7 in Utrecht en 8 in Drente. Zóó was
dus ongeveer de toestand vóórdat de groote leerlooierijen met moderne
inrichting ontstonden.
In de laatste helft der 19° eeuw nam bet aantal leerlooierijen in ons
land sterk af. Dit blijkt uit eene vergelijking der kaarten van 1858 en
1906 en uit de cijfers, die hier volgen.
De modernisering en: uitbreiding van degene, die zijn blijven bestaan,
heeft intusschen ten gevolge gehad. dat de vrodiictie geenszins is verminderd.

Invoering der snellooimethode heeft daartoe echter niet veel bijge
dragen, daar deze aanvankelijk slechts on bescheiden schaal werd toegepast.

In 1906 vond men in Nederland volgens de gemeenteverslagen in het
geheel 467 leerlooierijen met + 2.500 arbeiders. De meeste werden
gevonden in Noord-Brabant, nl. 868 looierijen met + 1.600 arbeiders;
daarop volgden Gelderland met 28 looierijen, waarin + 400 arbeiders
werkten, Limburg met 14 looierijen met + 50 arbeiders, Friesland met 13
looierijen en + 110 arbeiders, Zuid-Holland met 10 looierijen en + 150
arbeiders. Noord-Holland met 8 looierijen en + 60 arbeiders, Groningen

Ontwikkeling
ran het leer
looiersbedrijf
in Nederland
            
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.