158
lellijke nabijheid ook eene uitgebreide schoenenindustrie in het leven
geroepen. Oorspronkelijk bestond deze alleen hierin, dat de kleine
schoenmakersbazen op de Noord-Brabantsche dorpen, die gewoonlijk met
de leden, van hun/ gezin en één. of twee knechts werkten, meer schoenwerk
met de hand produceerden dan noodig was voor de behoeften der
naaste omgeving. Deze ‚‚overproductie’’ werd dan door kleine kooplieden
rondgevent op de dorpen, vooral in Gelderland en Holland. Daarloor
verkreeg het Brabantsche schoenwerk, dat goedkoop en sterk was,
sene algemeene bekendheid in het land.
Later werd het schoenmakersbedrijf op de dorpen van de „Langstraat’’
meer als huisarbeid uitgeoefend ; men leverde het thuis gemaakte
schoenwerk aan den werkgever-handelaar, die het naar elders verkocht.
In de laatste 30 jaren ging echter ook de schoenmakerij voor een goed deel
van handwerksbedrijf over tot groot-industrie. Door de invoering van
machinale bewerking en verdeeling van arbeid werd de aard van het bedrijf
geheel gewijzigd en de productie belangrijk vermeerderd. Er bestaan thans
+ 95 grootere en kleinere schoenfabrieken in Nederland. Nog steeds is
leze industrie voornamelijk in Noord-Brabant geconcentreerd. Men
zindt daar mechanische schoenfabrieken te Waalwijk 9 met + 750
arbeiders, te Tilburg 8 met + 750 arbeiders, te Dongen 9 met
+ 550 arbeiders, te 's-Hertogenbosch 3 met + 700 arbeiders, te
Oisterwijk 4 met + 200 arbeiders, te Besoyen 3 met + 150
arbeiders, te Baardwijk 3 met + 150 arbeiders, te Loon-op-Zand
35 met + 1600 arbeiders, te Raamsdonk 1 met + 40 arbeiders, te
Ravenstein L met + 75 arbeiders, te Eindhoven l met + 50
arbeiders, te Breda 1 met + 70 arbeiders, te Moergestel 2 met
+ 100 arbeiders, te Oosterhout l met + 60 arbeiders, te Veldhoven
9 met + 140 arbeiders, te Gilze en Riijen 1 met + 80
arbeiders.
Voorts zijn er machinale schoenfabrieken te Amsterdam 5 met +120
arbeiders, te Lichtenvoorde 2 met + 200 arbeiders, te Vlissingen
2 met + 85 arbeiders, te Gorinchem 1 met :t 60 arbeiders,
te Groenlol met + 110 arbeiders, te Meppel l met + 60 arbeiders,
‘e Dordrecht 1 met + 40 arbeiders, te Rotterdam 1 met + 30
arbeiders, te Moordrecht 1 met + 20 arbeiders, te Veendam
1 met + 20 arbeiders, te Gorredijk 1 met + 20 arbeiders, te
Drachten l met + 85 arbeiders, te Amersfoort l met + 95
arbeiders, te Alkmaar l met + 30 arbeiders, te Enschedé 1 met
+ 85 arbeiders, te Aalst l met + 25 arbeiders.
Sommige dezer schoenfabrieken zijn tevens leerlooierijen en werden
als zoodanig ook reeds bij de bespreking van dat bedrijf vermeld.
Behalve de hier opgesomde mechanische schoenfabrieken vindt men
te Kaatsheuvel, Waalwijk, Baardwijk, Besoyen, Dru-