Full text: L'Impôt foncier et la captation personelle sous le Bas-Empire et à l'époque franque

68 L'IMPOT FONCIER ET LA CAPITATION PERSONNELLE 
Ce texte, à tant d’égards intéressant, est invoqué pour prétendre 
que le colon tantôt versait l’impôt entre les mains du propriétaire, 
tantôt le payait directement aux agents du fisc*. 
Il me semble en dehors de la question. Les « colons » dont il est 
question dans cette loi ne sont pas les vrais colons, les serfs de la 
glèbe, attachés au domaine depuis plusieurs générations. Justinien, 
impitoyable pour les adscripticii, a soin, dès le début, de les écarter * : 
nulle action en justice n’est recevable de leur part contre leur 
maître. L'empereur ne s’intéresse qu’aux fermiers, dont plusieurs 
sans doute sont sur le chemin du colonat, mais demeurent encore 
libres. Le terme colonus n’a pas ‘perdu son acception première 
colonis et non contradicentibus ad publicum tributarias functiones minime 
inferebant. 
B) Sin autem moris erat dominos totam summam accipere et ex ea partem 
quidem in publicas vertere functiones, partem autem in suos reditus habere, tunc 
siquidem fidejussor a colonis detur, eundem fidejussorem dominis sine praejudicio 
litis tantum summam inferre quantum tributa publica faciunt, ut a dominis publi- 
cis rationibus persolvatur, nullo ex hoc colonis praejudicio generando: super redi- 
tibus enim domini fidejussione fiant contenti. 
Sin autem, fidejussione cessante, ad sequestrationem res veniat et pecuniae 
deponantur : ex earum summa tanta judices separare quanta ad publicas sufficiat 
functiones et eam dispositionem dominum accipere, quatenus ipse per eam sol- 
vens, publicas accipiat securitates : reliqua quantitate quaë in reditus puros rema- 
net in tuto collocanda et litis terminum expectante : nullo prae judicio sive colonis 
sive dominis ex hujusmodi fidejussione vel sequestratione vel publicarum functio- 
num solutione generando, sed omni causa in suspenso manente, donec judicialis 
sententia quae de toto negotio procedit omnem rem aperiat et ostendat quis domi- 
nus terrae constitutus est et ad quem publicarum functionum securitas debet in 
posterum fieri seu reditus pervenire vel permanere. 
Recitata septies in novo consistorio palatii Justiniani. Data XV. kal. octob. Chal - 
zedone, Decio V. C. Coss. (Cod. Just, XI, 47, 20). +; 
1. Declareuil, op. cit, p. 380. Voir encore Leo, op. cit p. 113, Au xvr® siècle, 
Heraldus (p. 70-72) avait compris que cette loi est d’une interprétation très diff- 
cile (sane ardua) si l’on n’y distingue pas plusieurs catégories de colons. L’étude 
de Rodbertus (dans Hildebrand’s Jahrbücher, für Nationalækonomie, t. II, p. 253 
et 260), sur les adscriptitii et les colons libres, prête à bien des discussions. Voir 
encore Leo, p. g6. 
2. « Cum satis inhumanum est terram quae ab initio adscripticios habebat 
suis quodammodo membris defraudari et colonos in aliis demorantes terris 
maximis damnis adficere, censemus, quemadmodum in curialium condicione 
nemo ex temporali cursu liberatur, ita nec adscriptiariae conditioni suppositus 
ex annalibus curriculis quantacumque emanaverint, vel quacunque prolixa nego- 
ciatione aliquis sibi vindicet libertatem, sed remaneat adscripticius et inhaereat 
terrae. Et si se celaverit vel separare coactus fuerit, secundum exemplum servi 
fugitivi sese diutinis insidiis furari intelligatur, et sit suppositus una cum sobole 
sua, etsi in alia terra eam fecerit, hujusmodi fortunae et capitali illationi, nulla 
liberatione ei penitus competente » (Cod. Just, XI. 48, 22).
	        
Waiting...

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.