Nikolaus Cusanus.
5925
19) De conjecturis II, 11 und II, 16; vgl. bes. fol. 62b: „Complica
ascensum cum descensu intellectualiter, ut apprehendas.
Non enim est intentio intellectus, ut fiat sensus, sed ut fiat intellectus
perfectus et in actu: sed quoniam in actu aliter constitui
nequit, fit sensus, ut sic hoc medio de potentia in actum pergere
queat. Ita quidem supra seipsum intellectus redit circulari completa
reditione ... Nam intellectum in species sensibiles
descendere est ascendere eas de conditionibus contrahentibus
ad absolutiores simplicitates, quanto igitur
profundius in ipsis se immittit, tanto ipsae species
magis absorbent in ejus luce, ut finaliter ipsa alteritas intelligibilis
resoluta in unitatem intellectus in fine quiescat. Non
‚gitur attingitur unitas, nisi mediante alteritate.“ — Zu vergleichen
ist hiermit die metaphysische Wendung desselben Gedankens:
De genesi (1447) fol. 71a.
2%) „In hoc igitur Aristoteles videtur bene opinatus: animae
non esse notiones ab initio concreatas, quas incorporando perdiderit.
Verum quoniam non potest proficere, si omni caret judicio
. .. eapropter mens nostra habet sibi concreatum judicium,
sine quo proficere nequiret. Haec vis judiciaria est
menti naturaliter concreata.. quam vim si Plato notionem
nominavit concreatam, non penitus erravit.“ Idiota II, 4
lol. 84 b.
2) A. a. O.: Orator: „Ajebat Plato tunc ab intellectu judicium
requiri, quando sensus contraria simul ministrat. Idiota: Subtiliter
dixit, nam cum tactus simul durum et molle seu grave et
leve confuse offendat, contrarium in contrario: recurritur ad intellectum,
ut de quidditate utriusque sic confuse sentitum, quod
alura discreta sint, judicet.“
%2) De conjecturis I, 10 fol. 45 b; ef. Idiota III, 5.
3) „Si omnia sunt in mente divina, ut in sua praecisa et
propria veritate, omnia sunt in mente nostra ut in imagine seu
similitudine propriae veritatis, hoc est notionaliter. Similitudine
enim fit cognitio. Omnia in deo sunt, sed ibi rerum exemplaria,
omnia in nostra mente, sed hic rerum similitudines“ Idiota III, 3
fol. 83 b. 84a.
