Descartes.
587
tHione dependeat maximumque in. hoc progressu esse artis adju-
nentum.“
2) S. „Le monde“, Oeüvr. (ed. V. Cousin) IV, 255.
%) „Notandum est primo res omnes €0 sensu, quo ad nostrum
propositum utiles esse possunt, ubi non illarum naturas so-
litarias spectamus, sed illas inter se comparamus, ut
unae ex aliis cognoscantur, dici nosse vel absolutas vel re-
spectivas.“ Reg. VI, S.: 14.
2%) „Omnis omnino cognitio, quae non habetur per simplicem
et purum unius rei solitariae intuitum, habetur per compara-
tionem duorum aut plurium inter se. Et quidem tota
fere rationis humanae industria in hac operatione prae-
paranda consistit.. Notandumque est, comparationes dici tan-
tum simplices, quoties quaesitum et datum aequaliter parti-
cipant quandam naturam .. notandum est deinde, nihil ad
istam aequalitatem reduci posse, nisi quod recipit majus et mi-
nus, atque illud omne per magnitudinis vocabulum comprehendi
. Ut vero aliquid etiam tunc imaginemur, nec intellectu puro
utamur .. notandum est denique, nihil dici de magnitudinibus
in genere, quod non etiam ad quamlibet in specie possit referri.
Ex quibus facile concluditur, non parum profuturum, si transfe-
ramus illa, quae de magnitudinibus in genere dici intelligemus,
ad illam magnitudinis speciem, quae omnium facillime et distinc-
tissime in imaginatione nostra pingetur. Hanc vero esse exten-
sionem corporis abstractam ab omnia alio, quam quod sit figu-
rata ... per se est evidens, cum in nullo alio subjecto
distinctius omnes proportionum differentiae exhibean-
tur: quamvis enim una res dici possit magis vel minus alba,
quam altera ... non tamen exacte definire possumus,
atrum talis excessus consistat in proportione dupla vel tripla,
aisi per analogiam quandam ad extensionem corporis
figurati. Maneat ergo ratum et fixum, quaestiones per-
fecte determinatas ... facile posse. et debere ab omni
alio subjecto separari, ac deinde transferri ad extensio-
nem et figuras, de quibus solis idcirco deinceps ...
omissa omni alia cogitatione tractabimus.“ Reg. XIV.
Ss. 491.
25) Cum enim hic nullius novi entis cognitionem ex-
