—

J

mistastte; dat de genomen maatregelen niet ieder bevredigen ?
wanneer daartegenover staat het verkrijgen en bijhouden van
een juist overzicht van de volkshuishouding, van productie en
verbruik, van in- en van uitvoer, dat zij in deze dagen van
beroering gekregen heeft, en waar zij heeft kunnen toetsen en
verbeteren tallooze maatregelen van economisch belang?
Laten wij eerlijk zijn: remmend heeft de regeering in vele
opzichten gewerkt, maar niet alleen remmend, ook opbouwend —
ook de maatschappij heeft zij beschermd tegen vergedreven,
zij het ook natuurlijke winzucht; beschermd, waar het gold
moeilijkheden uit den weg te ruimen, door het buitenland daarop
met opzet of bij vergissing gelegd. Met één woord: de regeering
is organiseerend in het particuliere bedrijf opgetreden. Moet deze
organisatie groeien en verbeteren en in heel veel opzichten met
den tijd veranderen? of moet na organisatie weer individueele
vrijbuiterij volgen? moet de organisatie weer plaats maken voor
desorganisatie ?
„Ieder voor zich en God voor ons allen?”
Ziet, deze leuze „ieder voor zich” kan de gemeenschap geen
kwaad doen, als overal elders hetzelfde principe werd gevolgd.
Een regeering had er dan slechts op te letten, dat in vrije mededinging
 een zoo groot mogelijk aantal behoeften van een zoo
groot mogelijk aantal onderdanen werd bevredigd. De vrije mededinging
 zou regeerings-ingrijpen in de particuliere nijverheid voorkomen,
 uitgezonderd dan de bescherming van den afhankelijken
loonarbeider tot op zekere hoogte.
Wanneer het echter als juist mag worden aangenomen, dat
vrije concurrentie allerwege belemmerd wordt en te niet gedaan;
wanneer om ons heen stemmen luider klinken: nà den strijd met
de wapenen, den strijd op economischen grondslag! wanneer wij
zien, dat thans reeds de buitenlandsche regeeringen met geld en
voorlichting hun onderdanen uitrusten voor dièn strijd, is dan
ook ònze regeering niet geroepen mede te werken aan een blijvende
organisatie van ons economisch leven?
Kan deze organisatie niet plaats hebben zonder regeeringssteun
en voorlichting? Kan beperking van onderlinge concurrentie niet
plaats vinden door een samenwerking van elkander vroeger bestrijdenden,
 uit eigen kracht, of door den nood gedwongen? Staan
in ons land niet reeds machtige maatschappijen stevig gegrondvest
en bestand tegen te verwachten aanvallen? Bestaan niet reeds