519
twee groepen van teerkleurstoffen, die de zooeven genoemde plantaardige,
uit de meekrap en de indigoplant bereide z.g. natuurlijke verfstoffen
hebben verdrongen, n.l. op de antrachinonkleurstoffen, waaronder de
ulizarine, welke ook uit de meekrap wordt verkregen, de voornaamste is
en de kunstmatige indigo met de daarvan in den laatsten tijd afgeleide
kleurstoffen. Deze kunstmatig bereide veristoffen, welke aanduiding
gebezigd wordt in tegenstelling van de z.g. natuurlijke, hebben, gelijk
reeds gezegd, de uit meekrap bereide alizarine en de natuurlijke indigo
gaandeweg verdrongen. Voor Nederland is dit een ‘punt van beteekenis.
aangezien in de productie van en den handel in deze beide natuurlijke
verfstoffen Nederland in het verleden een belangrijk aandeel heeft gehad.
Deze beide verfstoffen worden derhalve hier eenigszins meer uitvoerig
besproken.
In den wortel van meekrap komt alizarine voor, de bekende roode
kleurstof, die voor de Turkschroodververij (zie ook hoofdstuk VI: Textielnijjverheid
en Kleedingindustrie onder het hoofd
„Katoen’’) zeer belangrijk is.
Eens was de meekrapteelt hier te lande van grooten omvang en eene
bron van ruime inkomsten, vooral op de Zuidbollandsche en Zeeuwsche
eilanden. In de jaren 18511860 werden in Nederland nog 4.315 H.A.
land met meekrap beteeld en vertegenwoordigde de uitvoer van meekrap
jaarlijks een bedrag van ruim 4 millioen gulden. Sedert 1867 echter,
toen de kunstmatige bereiding van alizarine uit anthraceen, een bestanddeel
van de steenkolenteer (zie ook onder „Koolteerproducten”’ op blz. 518
in dit hoofdstuk), werd uitgevonden, ging de teelt allengs zóó achteruit,
dat zij in het begin van de 20e eeuw Kaar beteekenis zoo goed als verloren
had. In de jaren 1881-1890 waren nog 783 t.A. met meekrap bebouwd,
doch in 1910 waren er nog slechts 59 TIA. aan die cultuur
gewijd. De opbrengst daarvan wordt grootendeels uitgevoerd. Vroeger
waren er in Zeeland, vooral op het eiland Schouwen, tal van meestoven,
waar de meekrap gedroogd, gestampt en gemalen werd, om dan naar de
garancinefabrieken verzonden te worden, waar men het meekrappoeder
eerst met verdund, later met sterk zwavelzuur behandelde. Enkele kleine
garancinefabrieken bestaan thans Dog, zooals uit eene opsomming van
de fabrieken van verfstoffen nader blijken zal.
Volgens de Nederlandsche Statistiek van den in-, uit en doorvoer werd
in 1910 aan meekrap in verschillende vormen en kwaliteiten ingevoerd
52.325 Kg. Als uitvoer vermeldt de statistiek over dat jaar eene hoeveel
heid van 137.509 Kg.
Indigo is eene zeer belangrijke, constante, blauwe kleurstof, welke
ait verschillende plantensoorlen, hoofdzakelijk uit indigofera’s. behoo-‘ende
tot de Leguminosae, getrokken wordt.
Meekrapteelt.
Cultuur var
indigo