Nikolaus Cusanus. — Carolus Bovillus.
531
6%) Ueber den Geschichtsbegriff des Cusanus s. Falcken-
berg, a. a. O. S. 59 ff.
“) S. die Schriften: „Ars oppositorum“ Cap. 12 und „De ni-
hilo“, Cap. 8 und 10. (Vgl. hrz. Dippel, Versuch einer syste-
matischen Darstellung der Philosophie des Carolus Bovillus. Würz-
yurg 1865, S. 51 ff. und S. 60. — Die Darstellung der Erkennt-
aislehre, die D. gibt, leidet an dem Mangel, dass er den ge-
schichtlichen Vorbedingungen des Systems, nach der Seite
ler Scholastik, wie nach der des Cusanus hin, nicht nachgeht
and daher zu einer Ueberschätzung des Gehalts und der Origina-
lität von Bovillus’ Lehre geführt wird.)
5) Näheres hierüber bei Dippel, a. a. O. S. 172 ff, 177 ff, —
3) Bovillus, De intellectu Cap. IH, 8 3: „Humanus intellec-
tus, ut conjunctus est materiei, ita et per species intelligit . ...
[mpossibile enim est humanum intellectum e continenti et ex
semet ipso nosse universa, sed per omnium species omnia fit. Est
anim omnium potentia, potentia autem perfici et adimpleri ne-
Juit, nisi ab adventante actu.“ (Die Schrift: „de intellectu“ ist
zuerst gemeinsam mit anderen Werken des Bovillus in Paris im
Jahre 1510 erschienen. Der vollständige Titel der Ausgabe, die
wir benutzen, lautet: „Quae hoc volumine continentur: Liber de
intellectu. Liber de sensu. Liber de nichilo. Ars oppositorum.
Liber de generatione. Liber de sapiente. Liber de duodecim
numeris. Epistolae complures. Et insuper mathematicum opus
quadripartitum: De Numeris Perfectis. De Mathematicis Rosis.
De Geometricis Corporibus. De Geometricis Supplementis.“ O.
O und J.j)
%) De intellectu Cap. II, $9 — vgl. bes. Cap. VI, $ 7: „Deus,
antequam fierent omnia, ea concepit in angelico intellectu, deinde
amnia protulit et fecit. postremo ea in humano intellectu de-
scripsit“,
65) De intellectu Cap. 7; $ 4.
66) Cap. 9, $ 3: Nihil est in sensu, quin prius fuerit in in-
tellectu. Et nihil est in intellectu, quin prius fuerit in sensu.
Prima vera est propter angelicum intellectum., secunda
propter humanum.“