19
zoo moeten er te Venetië alleen, omstreeks 1500, ongeveer 250 drukkerijen
geweest zijn. Het aantal boekwerken destijds op 1213 drukcerijen
in 208 verschillende plaatsen vervaardigd, wordt op 16.300 geschat.
De oplaag bedroeg gemiddeld 300 exemplaren.
In het begin der 16e eeuw werd in Ttalië de muzieknotendruk uitgevonden,
in 1610 in Frankrijk verbeterd, evenwel eerst afdoende voor de
practijk geschikt gemaakt na de verdere volmaking door BREITHOFF te
Leipzig in 1755 en ongeveer tezelfder tijd door MicHaËL FLEISCHMAN te
Taarlem.
Ook in andere werelddeelen verspreidde de boekdrukkunst zich bijzonder
spoedig. Naar Mexico werd zij omstreeks 1550 door een -Lombardischen
drukker overgebracht. In de tweede helft der 16e eeuw drukte
men te Lima in Peru, hier en dasr in China, in Japan, op de kust van
Malabar en op de Philippijnen. Zeer snelle vorderingen maakte de boekdrukkunst
in Noord-Amerika, waar in 1638 de eerste drukkerij te Camoridge
(in Massachusetts) werd geopend. Spoedig volgden Boston en
Philadelphia, alsmede andere hoofdsteden der overige staten en koloaiën.
In de 17e eeuw drukte men ook reeds in Klein-Azië en Egypte.
In het begin der 18e eeuw werd de boekdrukkunst naar Oost-Indië en
Jeylon en spoedig daarop naar de West-Indische eilanden overgebracht.
Eet was vooral de zending, die dit bevorderde. In het laatste gedeelte
ier eeuw werd zij ook in Australië beoefend.
De voor de eerste drukwerken gebruikte letters waren eene imitatie
van de toen ter tijd gebruikte schrijfletters. Langzamerhand echter
ontwikkelden zich de lettervormen tot een zelfstandig druktype. Eerst
waren ook niet alle letters gelijk, maar meer en meer verbande men de
‘antasievormen en voerde een regelmatig letterstelsel in. Wanneer men
de eerste voortbrengselen van de boekdrukkunst nauwkeurig beziet, dan
is men verbaasd over de volharding, de kennis en de kunstvaardigheid, die
vereischt werden om de technische moeilijkheden, welke aan de vervaarliging
van de eerste boeken in den weg stonden, te boven te komen.
Vooral in Nederland, den eenigen staat toen ter tijd in gansch Europa,
waar de boekdrukkunst door geene preventieve maatregelen van censuur
oeperkt werd, nam zij weldra eene buitengewoon hooge vlucht. Tot hare
voornaamste beoefenaars in de 16e, 17e en 18e eeuw, die door de voortorengselen
hunner persen ook in het buitenland met eere bekend zijn,
vehooren de PLANTiJNs, de ELSEVIERS, de Wuersreins, de BLaeu's, de
VAN WAESBERGHE’s, VAN DER Aa, de LucHTmanNs, de EnscHEDE'’s, CORN.
OLAESZ en CLOPPENBURG. Aan al deze mannen en nog vele anderen, wier
namen in tal van wetenschappelijke uitgaven voortleven, daar in dien tijd
de bedrijven van lettergieter, drukker, binder, uitgever en boekverkooper als
regel in één persoon vereenigd waren, danken de Nederlandsche typografie
en boekhandel der 16e, 17e en 18e eeuw hun grooten bloei. Vooral van
het midden der 17e tot dat der 18e eeuw leverden de Nederlandsche