t IX. Die älteste deutsche Steuer.
necessitas des Landes, um der Herstellung des Friedens im
Lande, um des allgemeinen Besten des Landes willen erhoben
wird!). Nach dem Verfassungsrecht jener Zeit dürfen wir nicht
1) Zeurner, Städtesteuern S. 46. Bremer U. B. I, Nr. 171:
telonea et exactiones omnimode, quas . . . archiepiscopus pro terre
commodo generali in sua diocesi eradicavit (soweit sie unrechtmäßig
erhoben werden). Wenn hier die Abstellung von exactiones verlangt
wird, so kann doch das allgemeine Motiv des terre comm. gen. verwertet
werden. Caesarii Heist. vit. S. Engelberti, bei Böhmer,
Fontes 2, S. 299: Et cum maxumas haberet expensas, tum propter
eur1as regales, tum propter supradicetos nobiles, quorum timore
corpori suo eustodiam adchibebat satis sumptuosam, ab Honorio papa.
‘qui Innocentio successit, antequam pallium et dare vellet, solvere
cogebatur que eius antecessores Adolphus, Bruno et Theoderieus
dissensionis tempore consumpserant in curia, cum sorte usuras
gravissimas, quorum summa transcendisse dicitur sedecim millia
marcarum. Lervoldi Catal. aep. Colon., ebenda S. 291 :: Engelbertus . .
cum . episcopatum prius confusum in bonum statum restituisset,
debita antecessorum suorum facta per totum episcopatum usque
ad viginti duo marcarum millia collecta persolvit. Caesarii Heist.
vita a. a. O., S. 302: Gratia pacis reformande neque expensis neque
corpori pepercit. Unde si beati pacifici, imo quia beati, et ipse beatus
est. Qui cum aliquando argueretur a religiosis, quare exactiones
faceret in populum sibi subiectum, humiliter se excusavit, culpam
recognovit, dicens sine pecuniis pacem se non Posse facere in terris.
Tempore quodam de tali materia conferens cum magistro Johanne
abbate sancti Trudonis aiebat: Magister, nostis quid facere cogitaverim?
Respondente illo: Non domine, subiunzit: Super omnes
redditus meos duodecim seultetos ordinare disposui, ut illis ceteri
administratores rationem reddant et ex illis duodecim singulis mensibus
singuli mihi meisque administrent, et ita non erit necesse,
ut aliena rapiam sive per exactiones aliquem gravem. Die Geldverlegenheit
des Erzbischofs Engelbert (f 1216) hat hiernach drei
Gründe: 1. Reichslasten, 2. Kosten der Friedensbewahrung, 3. kirchliche
Lasten. Es besteht die Auffassung des alten Territorialstaatsrechts
von der Pertinenzqualität des Domaniums (\. m. Territ. u. Stadt
S. 251): das Normale ist, daß mit den Erträgen des Domaniums die
Kosten der Regierung bestritten werden. Nur ein Zuschuß dazu ist die
Steuer, aber doch eben ein Zuschuß auch für Regierungszwecke. Handelt
es sich in jenem Bericht vielleicht um eine außerordentliche Steuer,
so ist doch jedenfalls durch ihn die angedeutete Auffassung schon für
die erste Zeit der Bede belegt. Vgl. auch v. Srbik S. 149.
.I3()