350
„ Buch IT, Cap. £.
3) „In primis autem constare inter nos debet, cognitionem
omnem per rerum simulachra fieri, quae aliqui spectra voca-
vere: nos in scholis nostris species rerum appellamus . .. Ne-
cesse igitur est demitti aliquid ab objecto, quod proxime attingat
animam, atque illam mutet: tale autem non aliud esse potest, quam
simulachrum et species rerum, quae extra sunt.. Intellectio igi-
tur.. non aliud certe videtur esse, quam repraesentatio ob-
jecti, quae animae interiori fit per receptam objecti spe-
ciem ... Habet autem dubitationem quandam, utrum quod di-
cimus intelligere, sit actio quaedam animae, an passio tantum ...
mihi autem videtur, nisi fallor, tantum pati animam intelligendo,
et nihil praeterea agere.“ (Fracastoro, Turrius sive de intellecti-
one. Liber primus. Opera, Venetiis 1555, S. 166 f.)
37) „Voco autem subnotionem nunc eam cognitionem, qua
sub uno quodam apprehenso multa alia simul confuso quodam
ordine sese offerunt, ad quae consequenter movetur anima, unum
post aliud inspectura. Constat enim in animali esse motum hunc,
qui non est compositio, aut ratiocinatio, in qua veritas
aut falsitas sit, sed simplex et sola repraesentatio unius sensi-
bilis post aliud. Sed neque etiam memoria est haec ope-
ratio, tametsi memoriae assimiletur, sed natura et tempore
et ratione prior memoria est .. Quapropter et de ipsa diligenter
quaerendum est, quoniam nihil aliud de illa hactenus de-
terminatum video, ut par erat et oportebat. Propter quod
et novo uti vocabulo coacti fuimus, cum nullum aliud huic ope-
cationi impositum videremus nomen, unde subnotionem appella-
vimus .... Non fecit autem motionem hanc sensus ipse per
se, sed interior anima, quae simul cum sensu actu fit et po-
tentiam majorem habet.“ A. a. O.S. 170. Vgl. Lib. ILS. 179
A. u. B.
») A. a. O. S. 177 A—D.
3) „Dubitabitis autem fortasse de ipsismet operationibus ani-
mae, ut intelligere, abstrahere, imaginari, ratiocinari, subnoscere . .
utrum primi vel secundi conceptus dici debeant, quando esse in
anima omnia haec habent. Ad quod.. dicendum est operationes
hasce animae debere dici potius esse ab anima, quam in
anima esse habere, sicut accipimus nunc esse in anima, ut di-
stinguitur ab esse extra animam. Quae enim coneipiuntur secun-
